Hoe werkt een mobiele airco? (+ BTU berekenen)

Je staat in de winkel of scrolt door een webshop en ziet allemaal getallen staan: 7000 BTU, 9000 BTU, 2,6 kW, energielabel A. Maar hoe werkt een mobiele airco nu eigenlijk, en hoeveel vermogen heb je nodig voor jouw slaapkamer of woonkamer? De techniek zelf is minder ingewikkeld dan die cijfers doen vermoeden: een mobiele airco haalt warmte uit de kamerlucht, geeft die warmte af aan een tweede luchtstroom en blaast die via een slang naar buiten.

In dit artikel lees je hoe de koelkringloop werkt, waarom die afvoerslang echt nodig is en hoe je met een eenvoudige vuistregel bepaalt hoeveel BTU bij jouw kamer past. Daarna volgt uitleg over het energielabel en een rijtje tips waarmee je hetzelfde apparaat merkbaar effectiever laat werken.

Snel antwoord

Hoe werkt een mobiele airco in het kort?

Een koudemiddel neemt warmte op uit de kamerlucht, staat die verderop in het apparaat weer af en die warmte gaat via de slang naar buiten.
Zonder afvoerslang koel je niet: de opgenomen warmte blijft dan gewoon in de kamer.
Als vuistregel reken je ruwweg 100 watt koelvermogen per vierkante meter, dus ongeveer 7000 tot 9000 BTU voor een kamer van 15 tot 25 vierkante meter.

De koelkringloop in vier stappen

Een mobiele airco werkt met dezelfde techniek als een koelkast: in het apparaat circuleert een koudemiddel dat steeds van vloeistof naar gas gaat en weer terug. Bij die overgangen neemt het warmte op of geeft het warmte af.

Onderdeel	Wat er gebeurt
Verdamper	Kamerlucht wordt langs een koude wisselaar geblazen. Het koudemiddel verdampt en neemt daarbij warmte op uit de lucht. De afgekoelde lucht gaat terug de kamer in.
Compressor	Het gasvormige koudemiddel wordt samengeperst. Daardoor stijgt de druk en de temperatuur, zodat het zijn warmte straks makkelijk kwijt kan.
Condensor	Een tweede ventilator blaast lucht langs de hete wisselaar. Het koudemiddel condenseert tot vloeistof en staat zijn warmte af aan die luchtstroom.
Expansieventiel	De druk valt weg, het koudemiddel koelt sterk af en de kringloop begint opnieuw. Dit blijft doorgaan zolang de compressor draait.

Naast warmte haalt de verdamper ook vocht uit de lucht: op de koude wisselaar slaat condens neer, precies zoals op een koud glas in de zomer. Bij de meeste modellen gaat dat water als damp met de warme lucht mee naar buiten; bij hoge luchtvochtigheid moet je soms een opvangbak legen of een afvoerslangetje aansluiten. Die ontvochtiging verklaart waarom een kamer met airco niet alleen koeler, maar ook minder klam aanvoelt.

Waarom die afvoerslang echt nodig is

De kringloop hierboven verplaatst warmte, hij laat die niet verdwijnen. Alles wat de verdamper uit je kamerlucht haalt, komt er bij de condensor weer uit. Zit die condensorlucht nog steeds binnen, dan zet je in feite een kleine kachel naast je koeler en blijft de temperatuur per saldo gelijk of stijgt hij zelfs, omdat de compressor zelf ook stroom in warmte omzet. De slang naar buiten is dus geen accessoire maar het halve principe.

Daarmee is ook duidelijk waarom apparaten die zich als airco zonder slang presenteren iets anders doen. Dat zijn meestal luchtkoelers die water laten verdampen, waardoor de lucht een paar graden afkoelt maar wel vochtiger wordt. Twijfel je of zo’n model voldoet? Lees dan eerst wat een mobiele airco zonder afvoerslang wel en niet doet.

Een tweede aandachtspunt is het raam. Een monoblok blaast lucht naar buiten en zuigt binnen lucht aan, waardoor lichte onderdruk ontstaat. Staat je raam op een kier rond de slang, dan stroomt daar warme buitenlucht naar binnen en werk je het apparaat tegen. Een goede raamafdichting voor je mobiele airco is daarom vrijwel altijd de goedkoopste manier om het rendement te verhogen. Houd de slang bovendien kort en recht: elke lus straalt warmte terug de kamer in.

Monoblok of mobiele split: twee manieren om de warmte kwijt te raken

Er bestaan twee uitvoeringen, en het verschil zit in waar de warme kant staat.

Monoblok met een slang: alle techniek zit in het apparaat binnen. Simpel te verplaatsen, maar de onderdruk zorgt voor een deel warmteterugloop.
Monoblok met twee slangen: de condensor haalt zijn lucht van buiten en blaast die ook weer naar buiten. Dat beperkt de onderdruk en werkt op papier efficienter.
Mobiele split: de condensor zit in een los buitendeel op balkon of terras, verbonden via flexibele leidingen. De warme kant staat dan echt buiten, wat vaak stiller en efficienter uitpakt maar meer opstelruimte vraagt.

Welke uitvoering past, hangt vooral af van je woning en van hoe vaak je het apparaat verplaatst. In de koopgids voor mobiele airco’s lees je waar je per type op let, van geluidsniveau tot slanglengte en condensafvoer.

Hoeveel BTU heb je nodig? De vuistregel per kamergrootte

BTU staat voor British Thermal Unit. Bij airco’s zie je BTU per uur, wat simpelweg een andere schrijfwijze van koelvermogen is. Omrekenen gaat met een vaste factor: 1 kilowatt is ongeveer 3412 BTU per uur. Een apparaat van 9000 BTU levert dus ruwweg 2,6 kW.

Voor een gemiddelde, redelijk geisoleerde kamer met een normale plafondhoogte werkt de vuistregel van ongeveer 100 watt koelvermogen per vierkante meter goed. Onderstaande tabel is die vuistregel in een handzaam overzicht. Zie het als startpunt, niet als exacte berekening.

Kamergrootte	Ruwe indicatie koelvermogen	Ongeveer in BTU per uur
Tot 15 m2	1,5 tot 2 kW	5000 tot 7000
15 tot 25 m2	2 tot 2,6 kW	7000 tot 9000
25 tot 35 m2	2,6 tot 3,5 kW	9000 tot 12000
35 tot 45 m2	3,5 tot 4,4 kW	12000 tot 15000
Meer dan 45 m2	Vanaf 4,4 kW	Vanaf 15000

Reken je liever met je eigen kamer, dan werkt dit rekensommetje: vermenigvuldig het aantal vierkante meters met 100 watt, tel daar de toeslagen uit de volgende paragraaf bij op en deel het resultaat door 1000 voor het aantal kW. Wil je het in BTU, vermenigvuldig het aantal kW dan met 3412.

Corrigeer de vuistregel voor jouw situatie

De vuistregel gaat uit van een doorsnee kamer. Wijkt jouw ruimte daarvan af, dan tel je er een toeslag bij op:

Veel zon: grote ramen op het zuiden of westen zonder zonwering vragen al snel een opslag in de orde van tien tot twintig procent.
Zolder of dakkapel: een ruimte direct onder het dak warmt sterk op, zeker bij matige isolatie. Kies hier aan de ruime kant.
Hoog plafond: is het plafond duidelijk hoger dan standaard, reken dan met het volume in plaats van het vloeroppervlak.
Warmtebronnen en personen: een computerhoek, veel apparatuur, een open keuken of een slaapkamer voor twee vragen extra vermogen.
Open verbinding: staat de kamer open naar een hal of tweede ruimte, tel die vierkante meters dan deels mee.

Ruim kiezen is verstandig, maar overdrijf niet. Een veel te zwaar apparaat koelt snel af, slaat daarna telkens aan en uit en haalt zo minder vocht uit de lucht. Het resultaat is een kamer die koel maar klam aanvoelt, met meer start-stopgeluid.

Wat zegt het energielabel?

Mobiele airco’s dragen een Europees energielabel. Bij monoblokmodellen wordt dat bepaald door de EER, de verhouding tussen geleverd koelvermogen en opgenomen elektrisch vermogen. Een hogere EER betekent meer koeling per opgenomen watt. Vaste split-airco’s worden beoordeeld met de seizoensgebonden SEER, die het hele koelseizoen meeweegt; die waarden zijn dus niet een-op-een met mobiele monoblokken te vergelijken.

Let daarbij op twee dingen. Bij een hoger koelvermogen hoort ook een hoger stroomverbruik, ook als de labelklasse gelijk is: het label alleen zegt niets over je uiteindelijke verbruik. En het label geldt voor gestandaardiseerde omstandigheden. In de praktijk bepalen zonwering, isolatie en een goede raamafdichting minstens zoveel als de labelklasse.

Zo gebruik je een mobiele airco efficient

Met dezelfde machine kun je een groot verschil maken in comfort en verbruik. Werk deze punten in volgorde af:

Houd de warmte buiten. Sluit overdag gordijnen, screens of luiken aan de zonzijde. Warmte die niet binnenkomt, hoef je ook niet weg te koelen.
Dicht het raam rond de slang af. Gebruik een afdichtingsset of paneel in plaats van een kier. Dit is de grootste winst bij een monoblok.
Leg de slang kort en recht. Vermijd lussen en een lange route door de kamer, en isoleer de slang als hij voelbaar warm wordt.
Koel alleen de ruimte waar je bent. Doe de deur dicht; het hele huis meenemen lukt een mobiel apparaat niet.
Zet de thermostaat niet te laag. Een verschil van een graad of vijf tot zeven met buiten voelt al aangenaam en scheelt onnodig veel stroom.
Gebruik de timer en de nachtstand. Voorkoelen en daarna terugschakelen werkt beter dan uren op vol vermogen draaien.
Houd de filters schoon. Een vervuild luchtfilter remt de luchtstroom en dus de koeling.
Lucht op het koelste moment. Zet ramen open in de vroege ochtend of late avond en houd ze overdag dicht.

Veelgemaakte fouten

De slang binnen laten hangen. Zonder afvoer naar buiten verplaats je de warmte niet en koel je dus niet.
Het raam op een kier laten staan. De warme buitenlucht stroomt dan precies bij de slang naar binnen.
Alleen op oppervlakte selecteren. Zon, isolatie en plafondhoogte tellen net zo zwaar mee als de vierkante meters.
Geluid onderschatten. Bij een monoblok staat de compressor in de kamer; voor een slaapkamer weegt dat zwaar mee.
Condensafvoer negeren. Bij klam weer loopt de opvangbak sneller vol dan verwacht, waarna het apparaat zichzelf uitschakelt.

Ga je een mobiele airco kiezen?

Weet je hoeveel BTU je nodig hebt, dan gaat de keuze verder over uitvoering, geluid en afdichting. Deze artikelen helpen je bij de volgende stap:

Veelgestelde vragen

Hoe werkt een mobiele airco precies? Een koudemiddel neemt in de verdamper warmte op uit de kamerlucht en geeft die in de condensor weer af aan een tweede luchtstroom. Die warme lucht gaat via de slang naar buiten, waardoor de kamer afkoelt.

Wat betekent BTU bij een airco? BTU per uur is een maat voor koelvermogen. Ongeveer 3412 BTU per uur staat gelijk aan 1 kilowatt, dus 9000 BTU komt neer op ruwweg 2,6 kW.

Hoeveel BTU heb ik nodig voor een slaapkamer? Voor een slaapkamer van ongeveer 15 vierkante meter is 5000 tot 7000 BTU meestal voldoende. Ligt de kamer op zolder of op het zuiden, kies dan een stap ruimer.

Kan een mobiele airco zonder slang koelen? Niet echt. Zonder afvoer blijft de opgenomen warmte in de kamer. Apparaten zonder slang zijn luchtkoelers die met verdamping werken; lees hier wat je daarvan mag verwachten.

Waarom loopt er water uit mijn airco? De verdamper haalt vocht uit de lucht. Meestal verdampt dat condenswater mee naar buiten, maar bij klam weer moet je de opvangbak legen of een afvoerslangetje aansluiten.

Is een groter apparaat altijd beter? Nee. Een te zwaar model schakelt telkens aan en uit, ontvochtigt daardoor minder en maakt meer geluid. Kies een vermogen dat bij de ruimte past.

Samenvatting

Een mobiele airco koelt door met een koudemiddel warmte uit de kamerlucht op te nemen en die via de afvoerslang naar buiten te blazen, wat meteen verklaart waarom die slang en een goede raamafdichting onmisbaar zijn. Voor het benodigde vermogen werkt de vuistregel van ongeveer 100 watt per vierkante meter, met een toeslag voor zon, zolder of een hoog plafond. Zonwering, een dichte kier en schone filters bepalen in de praktijk minstens zoveel als de labelklasse op de doos.

Bekijk de BTU-tabel per kamergrootte